هنر انتها ندارد

گفتگو با طاهره بنیسی

«داشتن تعداد مخاطب کم، نباید باعث دلزدگی شده و انگیزه را در جوانان بکشد. هرکس کار خود را انجام می دهد و با زاویه دید و تفکر منحصر به خود کار می کند.»

بخش هنری تبیان

آلبوم های خانوادگی یکی از مهم ترین و با ارزش ترین دارایی َ های افراد در خانه هاست. عکس هایی که گاه در طول زمان گوشه هایشان بریده شده و کمی آسیب دیده اند اما آن قدر با ارزشند که با همه وجود، آنها را دوست داریم و حفظشان می کنیم.

دوربین های آنالوگ، زمانی فقط در دسترس عکاسان بود اما حالا با گسترش تکنولوژی و ظهور دوربین های دیجیتال خیلی ها به عکاسی علاقه مندشده و در این زمینه تحصیل می کنند. به این بهانه به سراغ یک هنرمند عکاس رفتیم و با وی درخصوص عکاسی صحبت کردیم.

گفت و گوی ما را در ادامه می خوانید.

هنر و به ویژه عکاسی چه اندازه وابسته به دانش آکادمیک است؟ آیا می توان عکاسی را به صورت تجربی دنبال کرد و در این رشته ماندگار شد؟

به اعتقاد من نه تنها عکاسی که سایر شاخه های هنر زمانی که در کنار دانش اصولی پیش روند، ماندگارتر خواهند بود. کسی که علم این رشته را داشته باشد می تواند از استعداد و توانایی های خود بهره بیشتری ببرد و موفق تر باشد. هنری مثل عکاسی را هر کس با توجه به علایق و شرایطی که دارد می تواند دنبال کند اما نکته این جاست که شاید شروع کار با هنرمند باشد اما پایان آن مشخص نیست. هنر انتها ندارد و هر چه هنرمند بیشتر کار می کند، افق های تازه تری روبه روی او گشوده می شود.

در صحبت هایتان اشاره کردید که استعداد و شکوفایی آن حائز اهمیت است، پشتکار را در کنار استعداد چقدر ضروری می دانید؟

به طور حتم پشتکار و تلاش در هنر از جایگاه بالایی برخوردار است و بدون آن موفقیتی حاصل نخواهد شد. نوع نگاه افراد به زندگی و اینکه چه دیدی داشته باشند اهمیت زیادی دارد.

یک عکاس باید هر لحظه در حال کسب تجربه باشد. دوربین دست گرفتن و عکاسی کردن های متوالی عکاس را به جایگاهی که می خواهد می رساند.

موفقیت یک نمایشگاه عکاسی در گرو چیست؟آیا تعداد مخاطبان می تواند معیار خوبی برای موفقیت باشد؟

نمی شود این گونه قضاوت کرد. هر نمایشگاه مخاطب خاص خود را دارد. ممکن است یک نمایشگاه برای مخاطبان خاص جذاب باشد و تعداد محدودی با آن ارتباط بگیرند اما نمایشگاهی دیگر، نظر مخاطبان عام را بیشتر جلب کند. به نظرم همه علاقه مندان به ژاسی باید کار کنند و مخاطبان با توجه به بینش و درک خود از هر اثر، برداشت خاص خود را خواهند داشت. به عنوان مثال ممکن است یک اثر از دید یک مخاطب تنها ثبت یک لحظه باشد اما مخاطبی دیگر لایه های رویی را پس بزند و به عمق کار برسد. به دنیایی که هنرمند در پی آن بوده و اندیشه ای که پشت کار پنهان کرده است.

مورد دیگر این که بعضی وقت ها شلوغی و خلوتی یک نمایشگاه عوامل دیگری دارد. به عنوان مثال هنرمندی را در نظر بگیرید که بلند آوازه است و خیلی ها او را می شناسند. این هنرمند اگر کمترین کاری را انجام دهد با بیشترین تعداد مخاطب مواجه خواهد شد. چنین افرادی زمانی که نمایشگاه بزنند فارغ از خود آثار ارائه شده در نمایشگاه یا سوژه ای که دنبال کرده اند بازدیدکننده خواهند داشت.

داشتن تعداد مخاطب، کم نباید باعث دلزدگی شده و انگیزه را در جوانان بکشد. هرکس کار خود را انجام می دهد و با زاویه دید و تفکر منحصر به خود کار می کند. گاهی یک اثر از سوی استادان نقد می شود. گاهی مردم یک کار را تایید می کنند و خلاصه هر اثر و هر نمایشگاه آن قدر بالا و پایین دارد که هنرمند موفق باید با مدیریت بر آنها کار خودش را پیش ببرد.

انتخاب سوژه در عکاسی مهم تر است یا نحوه پرداخت آن؟

برای پاسخ به این سوال به عنوان مثال یک سنجاق قفلی را در نظر بگیرید. چه تعداد هنرمند هستند که سراغ سوژه ای به این ملموسی بروند و روی آن کار کنند. این سوژه شاید از دید خیلی ها پنهان مانده باشد و در عین حال از دید بعضی ها هم مخفی نمانده باشد اما نوع نگاه عکاسان باعث می شود هر شخص اثری متفاوتی را ارائه دهد. با همین موضوع مشترک، ممکن است خیلی ها برنده هزار جایزه در فستیوال ها و جشنواره ها باشند، داوران و استادان زیادی کار آنها را بپسندند اما در عین حال عده ای هم که روی این سوژه کار کرده اند، هیچ موفقیتی عایدشان نمی شود.

نوع نگاه و خلاقیت هنرمند می تواند تفاوت افراد را به وضوح نشان دهد وهمین امر موجب می شود یک اثر دیده شود و اثری دیگر دیده نشود.

تجهیزات در عکاسی چقدر مهم است؟

از نظر من، تجهیزات خیلی مهم است. البته باید خیلی جزیی به این قضیه نگاه کرد. یک نفر ممکن است بهترین تجهیزات را در اختیار داشته باشد اما خلاقیت مورد نظر را نداشته و در نتیجه نمی تواند طوری که باید کار کند. این شخص از هر صد شات تنها چند ژس موفق دارد و در مقابل ژاسی که با دوربین های ساده تر عکاسی می کند از هر صد ژس، نود عکس را درست ثبت می کند. همان طور که گفتم نوع نگاه افراد خیلی اهمیت دارد.

البته مواردی هم هست که عکاس هر اندازه که خلاق باشد باز هم نیاز به تجهیزات دارد.

این روزها در دسترس بودن دوربین های دیجیتال باعث شده خیلی از افراد به عکاسی علاقه مند شده و در هر موقعیتی با در دست داشتن یک دوربین عکاسی کنند. حال این موضوع یک اتفاق مثبت است یا منفی. مثبت از این حیث که عکس با زندگی ها عجین شده و منفی از این نظر که افراد توهم عکاسی کردن بگیرند.

شما چه فکر می کنید؟

معتقدم هر انسانی نگاه و دید خودش را دارد. چه عیبی دارد که هرکس با زاویه دید خود عکس بگیرد. هر اتفاقی را باید با دید مثبت نگاه کرد. باید بپذیریم که تکنولوژی پیشرفت کرده و تجهیزات عکاسی به روز شده و در دسترس افراد است. چرا باید یک عده را محدود کنیم که تحصیلات آکادمیک ندارید پس عکس نگیرید. هرکسی باید بنا به علایق خود عکس بگیرد که به مرور زمان مشخص می شود چه کسانی حرفه ای هستند و چه افرادی در این وادی ماندگار می شوند.

برپایی جشنواره ها چقدر می تواند انگیزه بخش باشد و جوانان را به ادامه راه امیدوار کند؟

بسیار زیاد. البته اطلاع دقیقی از وضعیت فعلی جشنواره ها و مسابقاتی که در شهر برگزار می شود ندارم اما به طور کل، اگر این جشنواره ها در انتخاب سوژه ها دقت کرده و جوایزی را برای جوانان درنظر بگیرند مفید خواهند بود.

ساده و در عین حال کاملا تخصصی

عکاسی یکی از رشته های پرطرفدار در حوزه هنرهای تجسمی است که شاید از دید خیلی ها زودتر بتوان در آن به موفقیت رسید. بارها و بارها در اماکن تاریخی دیده ایم که خیلی از افراد با تلفن همراه یا دوربین های پیشرفته گوشه ای ایستاده اند و مشغول ژاسی هستند. این قضیه از این منظر که عکس وارد زندگی ها شده و دیگر کمتر کسی با این مفهوم غریبه است خیلی خوب است اما نباید این توهم را ایجاد کند که عکاسی یک رشته ساده است ونیاز به تخصص ندارد.

---

منبع: صبا