آشنایی با هرمان زاف

هرمان زاف، هنرمند آلمانی، از شناخته شده ترین هنرمندان عرصه گرافیک در قرن بیستم است. وی متولد 1918م. است که در سال 2015 فوت شد. در این نوشتار با این هنرمند آشنا خواهید شد.

سمیه رمضان ماهی-بخش هنری تبیان

زاف از هنرمندان تایپوگراف و گرافیست شناخته شده قرن حاضر و یک طراح و مدیر هنری فوق العاده بود. مهمترین دستاورد زاف که نام او را در عرصه تاریخ گرافیک ماندگار کرد، تلاشهای وی برای مطابقت دادن نگرش سنتی و ترکیبب دانش تاریخی با تکنولوژی نوین روز جهان بود. مهمترین آثار وی عبارتند از: طراحی تایپفیس های پلاتینو1950، مِلیور1952، اُپتیما1958، آی تی سی زاف اینترنشنال1977 ، آی تی سی زف چَنسِری 1979 و بسیاری تایپفیس های دیگر
همانطور که اشاره شد، شهرت زاف در طراحی گرافیک معاصر ، بیشتر به دلیل تعلیم سنت گرایی است. تلاش او در طی سالیان متمادی که به کار و فعالیت مشغول بود در جهت به کاربردن سازه های تاریخی تایپوگرافی بود که با طراحی تکنولوژی مدرن به طرز بی نظیری هماهنگ شده بودند. و به همین جهت لقب یکی از صریح ترین تایپوگرافیست ها را در عرصه تجسمی از آن خود کرد.

زاف در شهر نورنبرگ آلمان متولد شد. هنر را به صورت خودآموخته تجربه کرد. برای یادگیری اصول هنر گرافیک، به مطالعه آثار رودلف کخ ، خوشنویس و تایپوگراف آلمانی پرداخت. سپس دو کتاب مهارت نوشتاری و کتاب نگارش، تذهیب و حروفگذاری، اثر ادوارد جانسون با دقت مطالعه کرد و در خلال همین مطالعات اصول تناسب حروف و لزوم توجه به اجزاء تشکیل دهنده حروف را برای ایجاد یک ترکیب بندی هماهنگ فراگرفت.
وی در سال 1938م وارد چاپخانه پل کخ شد که در فرانکفورت قرار داشت. بعد از آن به طراحی آزاد پرداخت. در سالهای 1940 به طراحی مدل های نوشتاری جدید روی آورد و توانست سفارش و انجام بسیاری از تاپیفس های مشهور آن زمان را بدست آورد.
پلاتینو از مشهورترین و پرآوازه ترین طراحی های حروفی وی بود که با توجه به اصل مدل نوشتاری ایتالیایی آن که مربوط به قرن 16 بود نامگذاری گردید. مهمترین خصلت این حروف پلاتینو، تلفیق بی نظیر شیوه های معاصر با شیوه های شناخته شده سنتی در یک ترکیب بندی هماهنگ بود که به حروف جلوه و دلپذیری خاصی می بخشید. حروف طراحی شده دیگری که به دست زاف انجام شد، اُپتیما بود که به دلیل داشتن فرم سن سریف در مدل های کلفت و نازک، به یکی از پایه ای ترین طراحی حروف ها در نیمه قرن بیستم مشهور گشت.

علاوه بر طراحی و تایپوگرافیف زاف در نوشتن کتب تخصصی هنری نیز تلاش های عمده ای کرد که بیشتر به تاریخ تایپوگرافی و کالیگرافی می پرداخت. او که فرم حروف را جالب ترین شکل هنری در زمان حاضر می دانست کتاب شیوه تایپوگرافی دستی را در دوجلد و به سال های 1954 و 1970 نگارش کرد که هر کدام بیش از 100 صفحه بود و به دلیل پرداخت به تاریخ تایپوگرافی معاصر به 16زبان ترجمه شد.
وی به دلیل علاقه خاصی که به سنت طراحی رودلف کُخ داشت، علائم تجاری و نشانه های زیادی را بر اساس سنت قرون وسطایی انجام داد و آن را در کتابی با عنوان نشانه ها چاپ کرد.

نگارش همین کتب، همراه با مطالعات فراوان وی در زمینه تایپوگرافی، راه او را به دانشگاه باز کرد و علاوه بر آلمان در دانشگاه های ایالات متحده نیز به تدریس مشغول شد.
علاوه بر تمامی این فعالیت ها، زاف در خلال سال های 1947تا1956 به عنوان مدیر طراحی حروف در موسسه طراحی حروف اِگ در فرانکفورت و مِین بود و در اواخر عمر نیز به عضویت هیات مدیره شرکت زاف، بِرنز و همکاران اشتغال داشت.
زاف برای شرکت ها و موسسات آلمانی، انگلیسی و امریکایی زیادی به طراحی حروف پرداخت و توانست حروفی را طراحی کند که به دلیل نمادین بودن قابلیت آن را داشتند که به سرعت شناسایی شوند و به دلیل داشتن فرم دست نوشته وار، ماهیتی متفاوت داشته باشند.

از کارهای شاخص دیگر زاف، تصویرنگاری برای کتاب لائوتسه با عنوان کتاب تغییرات بود. وی در این تصاویر به حک کزدن حروف با روش خراش دادن استفاده کرد.
معروفیت زاف در هنر تایپوگرافی تا بدانجا پیش رفت که انجمن هنرهای تایپوگرافی شیکاگو، در شصتمین سالگرد تاسیس خود، کتابی را برای تجلیل از زاف با عنوان هرمان زاف و فلسفه طراحی او چاپ و منتشر کرد. این کتاب شامل منتخبی از طراحی های زیبای زاف بو د و مقالات و سخنرانی های او درباره تایپوگرافی، کالیگرافی و طراحی حروف را نیز شامل می شد.